Saptama Nedir?, Örnekleri Nelerdir?

0
66
saptama-ne-demek

Saptama nedir veya saptama ne demek olduğundan bahsetmeye çalışacağız. Ayrıca saptama cümlesi ve örnekleri vermeye çalışacağız.

Saptama Nedir?

Çok geniş kelime haznesi olan bir dile sahibiz. Ancak günlük dilde, bu haznede var olan pek çok dili kullanmadan konuşuyoruz. Hatta kullandığımız pek çok kelimenin anlamını bile bilmiyoruz. Bu durum da bazen yanlış anlama/ anlaşılma gibi sorunlara maruz kalmamıza sebep oluyor.

Kullanılmayan, eskide kalmış, anlamı unutulmuş, cümle içinde yer etmeyen belki de on binlerce kelime var dilimizde. Acıdır ki, okuma eksikliği yaşayan bir toplum olarak bu sorunun farkında bile olmuyoruz. Farkında olmak da bazen yetmiyor çünkü umursamıyoruz. Bu umursamazlığın sebebi de çoğunlukla karşımızdakinin zaten anlamayacağı düşüncesi oluyor.

İşte şimdi esasında azımsanmayacak kadar yeterli telaffuz edilen ancak anlamı herkesçe bilinmeyen bir kelimeyi ele alacağız. Saptamak kelimesini aslında yeterince kullanıyoruz. ‘ Bu konuda bir görüş saptandı’, ‘ Yeni bir bilgi saptandı’, ‘ Yapılan araştırmalarda … saptandı’ gibi… Peki, saptama nedir, çokça kullandığımız ama bazen nerede kullanmamız gerektiğinden tam emin olmadığımız saptama ne demek inceleyelim.

Türk Dil Kurumu’na Göre

Saptama kelimesi Türk Dil Kurumu sayfasındaki bilgilere göre ‘ bir şeyin durumu, niteliği veya niceliği ile ilgili çıkarımda ya da değerlendirmede bulunmak’ olarak tanımlanıyor. ‘ Tespit etmek’ deyimi ile eş anlama gelen bu kelime, günümüzde daha çok, bir mesele hakkında çürütülmesi imkansız bir şekilde değerlendirme yapmak anlamında kullanılır. Ayrıca Türkçede saptama nedir sorusunun bir diğer cevabı da belirginleştirmek, netleşmek olarak kabul edilebilir.

Saptama Bir Cümlede Nasıl Tespit Edilir?

Şimdi, saptama ne demektir sorusunun cevabını az çok açıkladığımıza göre, karşılaştığımız yerleri inceleyelim. Pek çok cümlede karşılaşabiliriz. Bunlar özellikle yargı cümleleridir. Bir konu ile alakalı kesin bir tespit varsa, bu tespit sonucunda bir yargıya ulaşılmışsa, bu örnek bir saptama cümlesi şeklinde kabul edilebilir.

Bu cümle bir araştırmaya, istatistiğe, bilimsel bir çalışmaya dair olabilir. Önemli olan beyan edilen saptamanın kesin kanıtlanmış ve eleştiriye kapalı olmasıdır.

Bu şekilde yapılan saptamanın gerçeği yansıtacağından emin olmak mümkün olur. ‘ Spor faaliyetleri, düzenli yapılırsa yaşam kalitesini artırır’ ya da ‘ Yapılan araştırmalara göre açık hava egzersizleri, spor salonlarından daha fazla işe yarıyor’ gibi cümleler, araştırmaya dayalı, istatistiksel açıdan güvenilir olan bilgilerden edinilmiştir.

Bu yüzden kanıtlanması kolay ve güvenilir olup, konu ilgili bir saptama yapıldığını ifade eder.

Sınavlarda Fazlaca Karşılaşılan Bir Konu

Hayatımız artık sınavlarla dolu ve bu sınavların sözel kısımları artık çoğunlukla paragraf sorularından oluşuyor. Hem en hızlı şekilde okuyup hem de aynı hızda anlamak zorunda olduğumuz bu soruların içinde çokça geçen bir örnek de saptamak konusu.

Bu soruları doğru yapabilmek için de paragrafta saptama nedir ve nasıl tespit edilir bunu bilmemiz gerekiyor. Bir paragrafta saptama olup olmadığını anlama için, o paragraftaki cümlelerde bir şeyin tespit edilip edilmediğini anlamak gerekiyor. Bir konuda yapılan bir tespit, kanıtlanabilir bir bilgi veriyorsa bu paragrafta saptama var anlamına gelir. Tespitin dışında paragrafta yer alan soru cümlelerine soru sormak da işe yarayacaktır.

Bu yolla alacağınız cevap, araştırılmış ve kanıtlanmış bir sonuca götürüyorsa, karşınızda bir konu ile ilgili saptama var demektir. Tespit etmenin bir diğer yolu da çalışma esnasında saptama örnekleri kullanarak çalışmaktır. Mantığını kavrayıp aşinalık kazanmak, konuyu anlamanın en iyi yolu olacaktır.

En Kolay Yolu Okumak

Bu soruları çözmeyi ya da kolay çıkarım yapmayı sağlayacak tek bir yol bulunuyor. Okuma alışkanlığı kazanma ve bunu düzenli hale getirme. Kelime haznesi ne kadar geniş olursa, ifadeler ve yeni kelimeler o kadar tanıdık gelip, ayrımı yapmak da bir o kadar kolaylaşacaktır. Okuduğunu anlama tekniğini sınav uygulamaları gibi zamanla yarıştığımız yerlerde yapmak için ise hızlı okuma tekniklerine dayalı çalışmalar yaparak düzeltebiliriz. Her iki durum için de yapacağımız okuma çalışmaları fazlasıyla yardımcı olacak ve zorluk derecesinden etkilenmemizi engelleyecektir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here